Blog

Tabish KHAN ;
Bilinçaltı düşüncelerimizi düşündüğümüzde, büyük ölçüde rüyaları aklımıza getiririz. Onlar uhrevi, gerçeküstüdür ve uyandığımız anda zihnimizden kaybolmaya başlarlar. Ayşe Bayram'ın suluboyaları da tam olarak bunu hissettiriyor: aynı soyut niteliğe sahipler, sanki size zamanları ve insanları hatırlatıyorlar ama tam olarak ne olduğunu belirleyemiyorsunuz. Suluboya, tıpkı bilinçaltımız gibi, kontrol edilemez olduğu için uygun bir ortamdır; kenarlarından taşar ve net bir şekilde sınırlandırılmaya direnir.

Rüyalarımızı yorumlamaya çalıştığımız gibi, Ayşe'nin eserine de aynı analiz düzeyini uyguluyoruz. "Bilinçaltının Denizi"ndeki yüzü gördüğümüzde, hepimiz kendimizi sürüklenmiş, akıntıya kapılmış ve yönsüz hissetmenin nasıl bir şey olduğunu biliyoruz. Kendimizi onda görüyoruz, geçmişimizden bir anı ya da belki de bugün, bir çıkmazda sıkışıp kalmış ve hayatta nereye gideceğimizden emin değilsek. Ölüm döşeğindekilerin en büyük pişmanlığı, istedikleri hayatı hiç yaşamamış olmalarıdır ve bu, eserde yakalanmıştır.

“İrade ve Gölge”de, kimliğin çeşitli unsurları bir kuklacı tarafından manipüle ediliyor ve bu da evrensel bir duyguyu bir kez daha yakalıyor. Çoğu zaman, kalbimizin arzu ettiğinden farklı bir şeye çekildiğimizi ve onun tarafından yönlendirildiğimizi hissederiz. Belki de ebeveynlerimizin olmamızı istediği şeydir, belki de reklamların ve sosyal medya algoritmalarının bizi manipüle etme biçimidir.
“Kimlik Karnavalı”, günlük hayatta takmak zorunda olduğumuz birçok yüzü yansıtıyor. Bir çocukla konuşurken veya ebeveynlerimizle konuşurken, profesyonel bir toplantıda veya bize broşür uzatmaya çalışan birini görmezden gelmeye çalışırken farklı bir kişiliğe bürünen akışkan varlıklarız. Hepimiz çok yönlülüğümüzü, dünyaya sunduğumuz birçok yüzümüzü barındırıyoruz, ancak bunların hepsi özünde bizim bir parçamız. Tıpkı bir karnavalda maskeli göstericilere rastlayabileceğimiz gibi, o da farklı izleyiciler için 'performans sergilerken' taktığımız birçok maskeyi keşfetmeye hevesli.

Ayşe Bayram'ın çalışmaları, Salvador Dali'nin eriyen saatlerinden, Giorgio di Chirico'nun mimari vizyonlarına veya Frida Kahlo, Dorothea Tanning ve Leonor Fini gibi güçlü kadın sürrealistlerin uzun listesine kadar bilinçaltından ilham alan sanatçıların arasına katılıyor.
Tıpkı kendisinden önceki büyük sanatçılar gibi, o da hem kendisine hem de izleyicilerine öğretebileceği şeyler için bilinçaltını araştırıyor. Sanat, kelimelere dökemediğimiz fikirleri anlamamız için bize bir mercek sunuyor ve bilinçaltı dünyasından yararlanması da oldukça yerinde, çünkü bu alan sinirbilim ve nöropsikolojinin henüz tam olarak anlaşılmamış bir parçası.

Çalışmaları geliştikçe, bu eserlerin daha geniş bir ölçekte nasıl bir etki yaratabileceğini ve pratiğinde rüyaların ve bilinçaltı düşüncelerin hangi unsurlarının daha da ortaya çıkarılabileceğini görmek isterim. Bir kişi onun eserlerini gördüğünde, bu eserler bilinçaltına nüfuz etme ve dünyayı görme biçimini ve kendi düşüncelerini yorumlama şeklini değiştirme gücüne sahip oluyor ve döngü devam ediyor. Ayşe Bayram'ın eserlerini hem yaşamda hem de rüyalarımızda göreceğiz.
Kaynak : https://fadmagazine.com/2026/05/22/navigating-the-subconscious-through-ayse-bayrams-art/